De innovatieve geschiedenis van het Marineterrein
Voormalig plaatsvervangend commandant van het Marine Etablissement Amsterdam Hans Bartelsman neemt ons mee op een reis door heden en verleden van het Marineterrein.
Wat is er nodig om een duurzame en toekomstbestendige stad te bouwen? Met het project ‘Innovatie Paviljoen’ op het Marineterrein test gemeente Amsterdam samen met innovatieve bedrijven nieuwe mogelijkheden voor duurzamer bouwen. In het paviljoen experimenteren ze onder andere met ‘biobased’ materialen.
Biobased materialen zijn bouwmaterialen gemaakt van schimmels, planten, bacteriën en dierlijk materiaal. Deze grondstoffen worden ecologisch verantwoord geteeld, geoogst en gebruikt. Bovendien kun je ze hergebruiken, waardoor je ze niet opnieuw hoeft te kweken. Dit noemen we ook wel circulair gebruik.
Biobased bouwmateriaal is interessant voor de stad, omdat bij het maken van de meeste gewone bouwmaterialen veel CO₂ en stikstof vrijkomt. Dat willen we graag verminderen. Biobased bouwmaterialen nemen meestal juist CO₂ op. Die CO₂ wordt als het ware opgeslagen tijdens de groei van het gewas. Doordat het materiaal kan worden hergebruikt, komt de CO₂ ook niet meer vrij.
Wonen in een biobased huis is ook heel prettig: het reguleert temperatuur en luchtvochtigheid op een natuurlijke manier en dat is gezond. Het is ook nog eens goed voor de biodiversiteit en de teelt van gewassen biedt allerlei verdienkansen voor boeren. Interessant materiaal om mee te testen dus!
Vanaf januari 2024 worden er maandelijks rondleidingen georganiseerd bij het Innovatie Paviljoen. Het paviljoen gaat dan open, en ook krijg je uitleg over de innovatieve materialen en de proef zelf.
De rondleidingen zijn elke derde donderdag van de maand om 16:00. Verzamelen bij het paviljoen op het Marineterrein. Het is het nodig om je aan te melden om deel te nemen. Indien er te weinig aanmeldingen zijn gaat de rondleiding niet door.
Meld je aan door een mail te sturen naar: innovatiepaviljoen.deni@amsterdam.nl
Het paviljoen bestaat uit een combinatie van nieuwe biobased materialen die nog ontwikkeld worden en uit materialen die al te koop zijn. Het project biedt producenten de mogelijkheid om hun biobased product in combinatie met de oplossingen van andere producenten in één gevelsysteem te testen.
De zuidoostkant van het paviljoen heeft een demontabel en biobased gevelsysteem. Voor het experiment aan deze kant gebruiken de testers hout, isolatiemateriaal van kalkhennep, landbouwvezelplaten en zeewierpanelen. Deze onderdelen vervangen als het ware onderdelen van beton en gips die in veel woningen voorkomen. De biobased onderdelen zorgen voor een goed binnenklimaat door natuurlijke ventilatie en kunnen bovendien makkelijk uit elkaar en in elkaar worden gezet. Dat noemen we een modulair systeem.
Het gevelsysteem aan de noordwestkant bestaat uit andere biobased materialen. Hier testen we onder andere met rietvezel en houten delen. De isolatie aan deze kant bestaat uit vlaswol. Bijzonder aan deze gevel is dat die vriendelijk is voor vogels en insecten. Er zijn namelijk gaten in de gevel die toegang geven tot nest- en insectenkastjes.
Ook het groene dak is gemaakt met een modulair systeem. Dit daksysteem kan in één dag een gewoon grijs dak omtoveren tot een lichtgewicht groen dak met zonnepanelen of andere duurzame installaties zoals warmtepompen. Het koelt je huis, verhoogt het rendement van de zonnepanelen en draagt bij aan het ecosysteem van de stad.
Innovatie Paviljoen is een initiatief van gemeente Amsterdam. Vanaf september 2023 is het paviljoen te zien aan de westkant van het Marineterrein aan de binnenhaven, met uitzicht op Het Scheepvaartmuseum en NEMO. Met het Innovatie Paviljoen onderzoeken producenten met experimenten hun nieuwe oplossingen voor biobased, modulair en circulair bouwen. De producenten kunnen hier klein beginnen en laten zien wat er mogelijk is, als opmaat naar opschaling. De huidige pilots in het gebouw van 6 bij 6 meter hebben een looptijd van een jaar.
Momenteel wordt de basis van het paviljoen gebouwd, vanaf half september worden de verschillende materialen getest.
Deze bedrijven en organisaties zijn betrokken bij dit experiment

Een stad die klaar is voor de toekomst. Hier werken we aan, samen met bewoners, bezoekers, bedrijven en overheid. Verschillende specialisten onderzoeken de invloed van technologie op Amsterdam.
Steden worden steeds drukker en staan voor ingewikkelde vraagstukken op het gebied van onder andere mobiliteit, woningbouw en energie.
Voormalig plaatsvervangend commandant van het Marine Etablissement Amsterdam Hans Bartelsman neemt ons mee op een reis door heden en verleden van het Marineterrein.
Deze zomer kun je het Innovatiemuseum bezoeken: een unieke tentoonstelling die tien jaar sociale en technologische innovatie in Amsterdam in beeld brengt. De tentoonstelling is ingericht in gebouw 027S, en gemaakt door de gemeente Amsterdam Afdeling...
Het Marineterrein heeft er een nieuwe innovatiepartner bij. MINDBase (Military Innovation by Doing Base) heeft op het terrein een nieuwe locatie geopend: een ontmoetingsplek waar Defensie, bedrijven, start-ups en kennisinstellingen samenwerken aan...
Op het Marineterrein, midden in de stad, bouwen we tijdens SAIL dé huiskamer voor de stad: een plek waar Amsterdam haar kleuren toont én haar schaduwen. Vijf dagen feest met live muziek, dialoog, verhalen en performances.
Marineterrein Amsterdam ontwikkelt zich tot een toekomstbestendig stadsdeel. Pioniers bedenken, testen en passen er innovaties toe voor een leefbare stad. Projectdirecteur Liesbeth Jansen deelt haar vergezicht.
Op het Marineterrein is op donderdag 16 oktober CRCL PARK officieel geopend: een unieke plek waar ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers, kunstenaars en bewoners samenkomen om te testen, leren en opschalen wat steden echt circulair maakt. De hub is een...
Of je nu werkt in stedelijk onderzoek, bestuur, ontwerp of innovatie, sluit je aan bij dit unieke internationale platform om te ontdekken hoe de nieuwste innovaties hun weg vinden naar de praktijk, inzichten uit te wisselen en nieuwe verbindingen te...
De regio Amsterdam zit barstensvol innovatiehubs en -labs, maar hoe breng je die kennis bij elkaar?
Onderzoek op Smart Roof 2.0 wijst uit dat blauw-groene daken helpen bij de isolatie van gebouwen, de opvang van hemelwater, de vergroening van steden én bij het dempen van het stadshitte-eilandeffect.
Thijs Meijer, adjunct-directeur van Bureau Marineterrein, zet in deze column uiteen wat er gebeurt op het Marineterrein, en vooral waaróm.
Amsterdam wordt elke dag slimmer, schoner en fijner - maar hoe? Kom het vrijdag 13 juni ontdekken tijdens Amsterdam Innovation Day! Het Marineterrein verandert die dag in een levendig festival waar je de toekomst van de stad kunt proeven, voelen en...
Studeren is leuk, maar hoe zorg je er nu voor dat studenten echt meedoen met de maatschappij, in plaats van vooral lessen volgen en theorie leren? De Peer Academy van het ROC van Amsterdam-Flevoland heeft daar een innovatieve oplossing voor bedacht, die...
Ruimtegebrek, gentrificatie en klimaatverandering hebben grote gevolgen voor het leven en wonen in de stad. Welke innovatieve woonvormen bieden oplossingen? En kunnen we die uit gaan testen op het Marineterrein?
Studenten werken samen met wetenschappers en bedrijven aan innovatieve projecten voor maatschappelijke vraagstukken.
Marineterrein groeit in betekenis als innovatieve proeftuin voor Amsterdam en steden wereldwijd.
Hoe biedt het innovatieve Marineterrein Amsterdam meerwaarde voor zijn omgeving? Doe tijdens WeMakeThe.City mee met de Designsprint en werk mee aan een oplossing!
3D-printing levert veel voordelen op, ook voor het milieu. MAEKIT werkt aan oplossingen om deze innovatieve manier van produceren veiliger en betrouwbaarder te maken.
De meet-up van13 februari gaat over het optimaal én flexibel gebruikmaken van de sportvoorzieningen op het Marineterrein. En ook over de kansen die er liggen voor innovatie.
Sinds eind 2022 gaat Young Mavericks door onder de naam 'Aurai'.