Wat is er nodig om een stad toekomstbestendig te maken? Tijdens de AMS Scientific Conference 2026 kwamen wetenschappers, beleidsmakers, bedrijven en praktijkexperts samen rond actuele stedelijke uitdagingen, zoals netcongestie, renovatiekosten in de woningbouw en de energietransitie.
De conferentie werd geopend door Eveline van Leeuwen (Scientific Director, AMS Institute) en Ger Baron (Director Digital & Innovation, Gemeente Amsterdam).
“Vandaag komen we samen om onze steden opnieuw uit te vinden, verbanden te leggen tussen verschillende disciplines en mensen die vaak afzonderlijk werken, en kringlopen te sluiten om onze steden veerkrachtiger, regeneratief en rechtvaardiger te maken. Deze conferentie is een uitnodiging om samen te werken, om te verbinden, en om de stad te zien als een werkelijk waardevol levend systeem.” Eveline van Leeuwen
Anáclaudia Rossbach (Executive director, UN-Habitat) sloot live aan. In haar keynote-interview putte Rossbach uit decennia aan ervaring, van gemeenschappen in São Paulo tot mondiale instituties, om steden te positioneren als de frontlinie waar klimaatschokken, ongelijkheid en woningtekorten samenkomen. Informele nederzettingen laten hier scherp zien hoe kwetsbaarheid en vindingrijkheid hand in hand gaan. Volgens haar vraagt het oplossen van de stedelijke crisis om meer dan losse projecten: het vereist systeemverandering, wetgeving, data, financiering en goed bestuur.
Daarna nam Peter Pelzer het podium met een inspirerende keynote over wat hij ‘rooted imagination’ noemt: een stedelijke verbeeldingskracht die zowel vernieuwend als geworteld is.
“Het vinden van ongebruikelijke verbanden en onverwachte connecties gaat niet alleen over radicale ideeën, maar juist over het verbinden van je verbeelding van de toekomst met wat je vandaag doet in je dagelijks leven en binnen bestaande systemen.” Peter Pelzer
Na een korte koffiepauze schoof Peter Pelzer aan voor een panelgesprek met Pietro Reviglio (Eurocities), Jan Duffhues (Gemeente Amsterdam), Antonia Wormer (Blade-Made) en Aline Machado Da Matta (UN-Habitat). In het gesprek stond het herkennen en verbinden van nieuwe en onverwachte verbanden centraal, als sleutel tot veerkrachtige, regeneratieve en rechtvaardige steden.
Na de lunch ging de conferentie verder op het Marineterrein, waar in verschillende parallelsessies ruimte was voor het uitwisselen van kennis en perspectieven. De dag werd afgesloten met de officiële overdracht van de Climate Adaptation Knowledge Agenda door Eveline van Leeuwen (Scientific Director, AMS Institute) en Doutje Lettinga (Chief Science Officer, Gemeente Amsterdam) aan Nout Verhoeven (Directeur Openbare Ruimte, Gemeente Amsterdam) en Henriëtte de Vos (Directeur Water bij het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht).
De conferentie ging van start met een opening over ‘Closing the Loops’ door Stephan van Dijk (Director of Innovation, AMS Institute) en Hester Bijl (Rector Magnificus, TU Delft). Aan de hand van concrete voorbeelden, van circulair asfalt en kademuurrenovaties tot mislukte plasticrecyclinginitiatieven, schetsten zij een beeld waarin technische vindingrijkheid alleen niet volstaat. Zoals Bijl het verwoordde: ingenieurs moeten bruggenbouwers worden tussen verschillende domeinen, terwijl Van Dijk opriep tot collectieve intelligentie en doorzettingsvermogen. De boodschap aan het publiek was duidelijk: werk over grenzen heen, leer van wat niet werkt en verbind losse innovaties tot samenhangende systemen.
In haar keynote rekende Catharina Bening af met het geruststellende idee van circulariteit als een nette technische oplossing. Ze liet juist zien hoe materialen, van windturbinebladen en plastics tot gebouwen en textiel, circuleren binnen complexe systemen die worden gevormd door markten, regelgeving en menselijk gedrag.
“De circulaire economie is overal onderdeel van het debat, maar het wereldwijde grondstoffengebruik blijft stijgen, de hoeveelheid afval groeit en de meeste oplossingen blijven fragmentarisch – er is geen wondermiddel. Zolang we systemen, gedrag en politiek niet in samenhang aanpakken, zal het sluiten van kringlopen niet de impact opleveren waar we op hopen.” Prof. Catharina Bening
Daarna nam Diederik Samsom het podium met een krachtig betoog over de duurzame stad als sociale opgave.
“Om de samenleving te veranderen hebben we technologieën nodig, financiële systemen en hervorming van subsidies op fossiele brandstoffen. Maar bovenal moeten we ons richten op het leven van mensen. Hun hoop, hun perspectieven en hun optimisme. En dat speelt zich af in steden. Het is in steden dat twee opgaven samenkomen: het creëren van een duurzame toekomst en het verbeteren van het leven van mensen.” Diederik Samsom
Na de pauze keerde prof. Catharina Bening terug op het podium, samen met prof. Katrien Termeer (Wageningen University & Research), Mats Siffels (Amsterdam Donut Coalition) en Erik van Doorn (Dura Vermeer) voor een panel over implementatie en opschaling. Het gesprek ging over hoe onderzoekers, bedrijven en overheden beter kunnen samenwerken en verbanden kunnen leggen om de vooruitgang in circulariteit en de energietransitie te versnellen.
Na drie dagen vol inzichten, uitwisseling en ontmoetingen kwam de conferentie tot een einde, met een gedeeld gevoel van momentum. Deze dag stond in het teken van ‘Breaking the Boundaries’ en begon met een opening door Zwanet van Lubek (Managing Director, AMS Institute) en Ewout Runhaar (Chief Data Officer, Gemeente Amsterdam).
De eerste keynote speaker, James Evans (University of Manchester), reflecteerde op de zogenoemde pilotparadox: succesvolle experimenten leiden niet vanzelf tot systeemverandering.
Opschaling mislukt niet omdat de technologie niet werkt, maar omdat structurele beperkingen en culturele context per stad verschillen — geïllustreerd door de zes jaar die Manchester nodig had om vier drijvende bushaltes te realiseren, iets wat in Noord-Europa al veel vaker gebeurt. Het idee van een ‘magic bullet’ — demonstreren, monitoren en repliceren — gaat dus lang niet altijd op. Het alternatief is organisatiegericht leren: living labs bewust inzetten om institutionele capaciteit op te bouwen, afdelingen met elkaar te verbinden en verandering van binnenuit mogelijk te maken.
Babette Porcelijn verzorgde de slotkeynote van de conferentie. Ze stelde dat terwijl de rijkste twee procent waarde naar zich toe trekt, de armste helft van de wereld de gevolgen draagt. Haar voorgestelde ‘trias economica’ bouwt voort op een oud principe: de scheiding der machten. Besluitvorming zou daarbij verschuiven van degenen die vooral het meeste bezitten naar iedereen die de gevolgen daadwerkelijk ervaart: werknemers, lokale gemeenschappen, consumenten, de natuur en toekomstige generaties.
“Ons politieke systeem is democratisch, maar onze economie niet. Stel je een economie voor die werkt voor iedereen: mensen hier en elders, nu en in de toekomst. Ja, het wordt moeilijk – maar we moeten veranderen, anders wordt het nog moeilijker. En de tijd dringt.” Babette Porcelijn
Hoe verbinden we stakeholders beter met elkaar? Hoe zorgen we dat kennis en innovatie echt landen in het dagelijks leven? En hoe kunnen we steden opnieuw vormgeven, juist op plekken die te maken hebben met rampen? Deze vragen stonden centraal in het afsluitende panel, met naast de keynote sprekers ook prof. Tamara Metze (TU Delft), Roos Dors (Women on Food) en Ewout Runhaar (Gemeente Amsterdam).
Na een gezonde lunch verspreidden deelnemers zich nog één keer over het Marineterrein voor sessies over onder meer voedselsystemen, het opschalen van kennis naar energiepilots, toegankelijke steden en een introductie in Living Labs. De dag eindigde feestelijk met de uitreiking van de Young Scientist Award, waarin jong talent werd gevierd en bijzondere onderzoeksbijdragen werden erkend. Gefeliciteerd aan Olivia Willems, Yifan Yang en Zian Wang! De prijs onderstreept het belang van het ondersteunen van nieuw talent en het versterken van een volgende generatie onderzoekers die werken aan innovatie en impact.
Tot slot volgde een reflectie van AMS-filosoof Geert van Zandbrink. En natuurlijk werd er afgesloten met een borrel om terug te blikken op drie inspirerende dagen.
Bekijk het originele artikel op: https://www.ams-institute.org/news/ams-scientific-conference-26-recap/
Deze bedrijven en organisaties zijn betrokken bij dit experiment
