Het Natuur Uurtje: De verborgen wereld van paddenstoelen

Nieuws
13 okt 2026 - paddenstoel 6

Op het Marineterrein is natuur overal aanwezig: soms zichtbaar en soms verborgen. In de toekomst ontwikkelt deze plek zich tot een nieuwe stadswijk. Dat roept ook een andere vraag op: hoe bouwen we niet alleen voor mensen, maar voor ál het andere leven dat thuishoort in de stad? Tijdens het maandelijkse Natuur Uurtje verkennen we samen met een natuurexpert wat er groeit, kruipt, bloeit en zwemt op het terrein.

Natuur Uurtje paddenstoelen - 14 okt 2026 - 5

Voor dit Natuur Uurtje gingen we op paddenstoelenjacht met Edwin Florès, paddenstoelenspecialist en wildplukker. Want wie denkt dat paddenstoelen alleen in het bos groeien, heeft nog niet goed genoeg naar de grond van het Marineterrein gekeken. Tijdens onze wandeling ontdekten we hoeveel leven er schuilgaat tussen het gras, onder de bomen en diep in de bodem.

 

WINACTIE: we verloten twee plekken voor een fermentatieworkshop met Edwin Florès op 6 februari 2027. Lees onderaan het artikel hoe je kans maakt!

Op paddenstoelenjacht

Als je op het Marineterrein naar paddenstoelen zoekt, waar begin je dan? Volgens Edwin moet je niet alleen naar de grond kijken, maar juist ook naar wat eromheen groeit. Welke bomen staan er? Hoe zien hun kruinen eruit? Zijn er plekken waar het gras is verkleurd? Voor Edwin zijn dat allemaal aanwijzingen die kunnen verraden waar paddenstoelen groeien.

Al snel vinden we een fluweelboleet. Maar die ziet er niet meer uit zoals hij ooit was. De paddenstoel wordt langzaam opgegeten door de goudgele zwameter, een parasitaire schimmel die op andere paddenstoelen groeit en zich ermee voedt. De hoed en steel zijn nog te herkennen, maar de fluweelboleet is al flink aangetast.

De fluweelboleet is niet alleen voedsel voor andere organismen. Onder de grond werkt de schimmel nauw samen met de bomen om hem heen. En daar begint misschien wel het meest bijzondere deel van het verhaal.

Een verborgen netwerk onder onze voeten

Wie aan het Marineterrein denkt, denkt aan innovatie. Maar misschien is de natuur zelf wel de grootste innovator. Want onder het gras en tussen de boomwortels van het Marineterrein bevindt zich een bijzonder netwerk van schimmeldraden: het mycelium. Een paddenstoel is eigenlijk alleen het vruchtlichaam van een schimmel. Bij veel schimmels bevindt het grootste deel zich onder de grond.

En dat netwerk doet veel meer dan je denkt. Sommige schimmels werken via hun mycelium samen met bomen. Zo ook de fluweelboleet die we op het Marineterrein vinden. Via de schimmeldraden en boomwortels wisselen ze voedingsstoffen uit. De schimmel helpt de boom bij het opnemen van water en mineralen. In ruil daarvoor krijgt de schimmel suikers die de boom met behulp van zonlicht aanmaakt. Zo’n samenwerking heet mycorrhiza.

Maar paddenstoelen doen meer. Veel schimmels zijn de opruimers van de natuur. Ze breken gevallen bladeren, dood hout en ander organisch materiaal af, waardoor voedingsstoffen opnieuw beschikbaar komen. Onder onze voeten wordt dus voortdurend samengewerkt, gegeten en gerecycled. En daar merken we bovengronds nauwelijks iets van.

“Zonder paddenstoelen slibt de hele natuur dicht.” - Edwin Florès

Hoe paddenstoelen zich verspreiden

Maar boven de grond gebeurt minstens zoveel. Edwin laat ons de onderkant van een boleet zien. Daar zitten allemaal kleine buisjes waaruit sporen vrijkomen. De wind kan deze sporen verder verspreiden, maar ook dieren en insecten helpen daarbij. Komen de sporen op een geschikte plek terecht, dan kunnen er nieuwe schimmeldraden uit groeien.

Tijdens de wandeling laat Edwin zien hoe kleine vliegjes op een paddenstoel afkomen om eitjes te leggen. De larven voeden zich vervolgens met de paddenstoel en kunnen daarbij ook sporen meenemen. Zo helpen insecten onbewust bij de verspreiding ervan.

De kleur zegt niets over hoe giftig een paddenstoel is

Even verderop vinden we ook champignons en een bovist. Die laatste ziet eruit als een kleine bol en maakt zijn sporen binnenin aan. Edwin laat zien hoe een rijpe bovist zijn sporen verspreidt. Als er druk op komt, bijvoorbeeld door een vinger of een regendruppel, kan er een wolkje sporen naar buiten komen.

Bij de champignons komt al snel de vraag op: kunnen we die eigenlijk eten? Edwin legt uit dat je goed moet weten welke soort je voor je hebt. Sommige eetbare paddenstoelen lijken namelijk sterk op giftige soorten. En aan de kleur kun je het verschil niet zien. Een felrode paddenstoel is niet automatisch giftig, terwijl een bruine onopvallende paddenstoel juist levensgevaarlijk kan zijn. Een vergissing is dus snel gemaakt.

Maar zelfs als je zeker weet dat je een eetbare champignon hebt gevonden, is het nog geen goed idee om die zomaar van het Marineterrein mee naar huis te nemen. Paddenstoelen kunnen verontreinigende stoffen uit de bodem opnemen, zoals zware metalen. Op een terrein met een lange geschiedenis, zoals het Marineterrein, weet je zonder bodemonderzoek niet precies welke stoffen er aanwezig zijn.

Wil je zelf wilde paddenstoelen plukken om te eten? Ga dan eerst eens mee met een specialist, adviseert Edwin. Zo leer je welke paddenstoelen eetbaar zijn en welke je beter kunt laten staan.

Bouwen met schimmels? Het kan!

Wist je dat je met schimmels nieuwe producten kunt maken? Denk aan bouwmaterialen, verpakkingen, doodskisten, kunstleer, vliegtuigstoelen, noem maar op. Je kunt het zo gek niet bedenken.

Door schimmeldraden te laten groeien in organisch materiaal, zoals landbouwresten, wordt het materiaal aan elkaar gebonden. Door dit in een mal te laten groeien en vervolgens te drogen of te behandelen, kun je er bijvoorbeeld verpakkingen of bouwpanelen van maken.

Edwin noemt de gesteelde lakzwam als een van de soorten die hiervoor gebruikt kunnen worden. Niet elke schimmel vormt namelijk dezelfde draden. Sommige groeien steviger en vertakken zich beter, waardoor ze geschikt zijn om materialen te maken.

Een beetje rommel mag best

Het Marineterrein verandert de komende jaren in een nieuwe stadswijk. Hoe zorgen we ervoor dat ook het leven onder de grond een plek krijgt? Volgens Edwin begint dat bij het behouden van oude bomen. Die zijn vaak al jarenlang verbonden met schimmels en andere organismen in de bodem. Door ze te laten staan, blijft ook dat ondergrondse netwerk zo veel mogelijk behouden.

Daarnaast mogen we de natuur best wat meer haar gang laten gaan. Door op sommige plekken bladeren en takken te laten liggen, dood hout de ruimte te geven en het gras minder vaak te maaien, ontstaat er meer leefruimte voor schimmels. Want wat voor ons misschien een rommelig stukje groen lijkt, kan een compleet ecosysteem zijn.

Wandel je binnenkort over het Marineterrein? Kijk dan eens tussen het gras, onder de bomen of bij een oude boomstronk. Misschien zie je een paddenstoel die je eerder nooit was opgevallen.

Natuur Uurtje paddenstoelen - 14 okt 2026 - 26

WINACTIE: win twee plekken voor een fermentatieworkshop met Edwin Florès!

Op zaterdag 6 februari 2027 geeft Edwin Florès een fermentatieworkshop op het Marineterrein. Van 11.00 tot 15.00 uur leer je hoe je zelf onder andere zuurkool, kimchi, kombucha en hot sauce maakt. Je gaat met 3 tot 4 zelfgemaakte producten naar huis.

We verloten twee plekken voor deze workshop!

Hoe maak je kans?

Ga naar onze Instagram post over het Natuur Uurtje. Volg onze pagina en tag in de reacties degene die je graag mee wilt nemen en waarom!